ORJİNAL SIRASINA GÖRE; TÜRKÇE BASILAN TEX’LERİN İNDEX’ DENEMESİ
(Yayınevi, tarih, özellik, isimler, mekanlar, detaylar ve kapak’larla)
Tex öyküleri Hakkında
Tex, 1948 yılında senaryosu G.L. Bonelli, çizimleri Galep tarafından yaratıldı. Bir süre gazete bayilerinde 16.5X8 cm ebatlarında, 36 sayfalık, bugün bize garip gelen bir ebatta satıldı. Savaş sonrası ekonomik koşullarında, artık gazete kağıtlarına basılarak ucuzlatılmıştır. 1958 yılında 160 sayfalık ciltler haline getirilerek devam etti. Bu ciltlere daha önce yayınlanmış birçok öykü konmadı. İlk ciltlerdeki öyküler eski öykülerdi ve ciltlere geçerken ufak tefek değişiklikler yapılmıştır.
Tex’ler ülkemizde 1956’dan beri yayınlanmakta. Farklı yayınevleri farklı tarihlerde, bazen orijinal sıraya uyarak, bazen uymayarak, bazen ismini değiştirerek, bazen kısaltarak, bazen uzatarak (kareleri büyütüp), bazen orijinal kapakla, bazen Türk ressamlara çizdirerek (sinema afiş ressamları) bastılar. Orijinal seriyi baz alarak (Maceraperest Çizgiler Altın Seri), kapaklar, yıllar, yayınevleri hatta kapak çizerleri dahil sıralama çalışmasına başladım. Her türlü yardımı rica ediyorum. Özellikle yanlışlarım ve eksiklerim için. Bu arada Altın Seri’yi basan Raşit Çavaş’a teşekkürler.
Biz burada öykü sırasını esas alacağız. Ama öykü sırası dışındaki bilgilere de açığız. 70 öncesi Türkiye baskıları, kendi koleksiyonumda bulunmadığı için girmeye cesaret edemedim. Ayrıca öykü sıralamasında da Çizgi Diyarı’nda yazan gandor08 rumuzlu dostumuzun yaptığı liste bence de doğru bir liste. Bende o listeyi esas aldım. Ellerine ve koleksiyonuna sağlık.
Levent Erseven
cizgiromantik.com
Not: İtalyan ve Altın seri kapaklarının tamamı Galep tarafından çizilmiştir. Diğer Türkçe baskıların bazı kapakları Galep, bazı kapakları Türk çizerler tarafından çizilmiştir. Belirtilmemiş ise Galep’e aittir.
GİZEMLİ TOTEM
Maceraperest Altın seri: 1
1. Öykü
İlk yayın yılı. 1948
Yazan. G.L. Bonelli
Çizen. A. Galleppini
Kapak. A. Galleppini
(1958 yılında 160 sayfalık kitap halinde düzenlenmiştir)
Oğlak Maceraperest Altın Seri
Altın 1/Esrarengiz Totem. 1. Sayfadan başlar, 32. Sayfada biter.
Öykü toplam 32 sayfa.
Karakoç Fasikül Serisi
Karakoç Fas 83/Esrarengiz totem. 42. Sayfadan başlar. (7 s).
Karakoç Fas 84/Esrarengiz Totem. 25. Sayfada biter.
Öykü toplam 32 sayfa.
Ceylan 1. Seri (186’lık)
Ceylan-95/Esrarengiz Totem. 51. Sayfadan başlar, 82. Sayfada biter.
Öykü toplam 32 sayfa.
1948-1. ŞERİT SERİSİ
1949-1. KOLEKSİYON SERİSİ
1952-1. ONUR SERİSİ
1956-KIRMIZI KOLEKSİYON SERİSİ
Öykü: Macera, ‘yalnız intikamcı’ ve kanun kaçağı Tex’in güzel yerli kızı Tesah’ı kurtarması ile başlar. Willer, kim olduğunu bile bilmeden Tesah’a yardıma koşar. Coffin ve haydutları gizli tapınaktaki hazinenin peşindedir. Ve orası Navajo’lar için kutsal mekandır…
Özellik: Tex’in Tesah ile ilk karşılaşması. Bu öykü, Tex’in daha sonra Navajo’larla kuracağı ilişkinin ve hatta kızılderili bir kadın ile evlenmesinin başlangıç noktasıdır. İlk sayılarda Tex bir Ranger (Korucu) değil, tam tersine bir kanun kaçağıdır. Her zaman güçlülerin yanında olduğunu düşündüğü şeriflere pek sempati duymaz. Ama kötüleri yok eden bir kanun kaçağıdır. Gerçek adalet için çalışır.
Efsanenin başlangıç öyküsü olan bu hikaye, günümüze kadar farklı serilerde yeniden kullanıldı. Tarih sırasına göre bakarsak; Gizemli Totem (Repubblica Yayınevi ilk renkli baskı. 2006). Gizemli Totem (Klasik Seri. İtalya. Mart 2017). Pavnilerin Altınları (700. sayı. Şubat 2019). Ölü Ya Da Diri (Genç Tex Willer serisi. 1/4. sayılar. Kasım/Şubat 2018).
Ayrıca; Tex’in, Tesah ile ikinci karşılaşmasının öyküsünü de 2 ve 3. ciltte okuyacağız. Altın Heykelciğin sırrı (2/3. sayılar. Aralık 1958).
Kapaktaki Kızılderili Reis; 1946 yılından bir reklam. Yani Tex doğmadan iki yıl önceye ait. Gururlu bir Kızılderili Reisi duruşu. Santa Fe demiryollarının reklam yüzünden başkası değil. 1949’da Galep bunu ilk Tex serisinin yirmi dokuzuncu sayısında kullandı. 1956’da aynı kapak biraz oynanarak, şerit serisinde de kullanıldı. Son olarak da Klasik serinin ilk kapağı olarak kullanıldı.
1947’de, G.L.Bonelli ile Galleppini aynı anda iki ÇizgiRoman’a başladılar. Tex Killer ve Occhio Cupo (1700’lerde kuzey Amerika’da korsanlarla kızılderililer arasında geçer). Yayınevi Killer ismini sert bulur. Hatta Tex‘e karakterine daha az önem verirler.
İlk iki kitapta Galep, kare’ler arasına küçük kuş vinyetleri falan kor. İlk üç öyküde Tex eldivensizdir. Yirmiye karşı bir öyküsü ile eldiven takmaya başlar. İlk iki öyküde gömleği püsküllüdür. Maceralar 1880’li yıllarda başlar. Öykülerin merkezi Arizona’dır. İlk öykülerde Tex, Gary Cooper’e benzemektedir. Sanki biraz da Galep’in kendisine mi?
Kapak konusuna gelirsek; yeniden basımlarda ya da yeni öykülerde, eski kapaklar üzerinde yeniden çalışıldı. Yazılarımızda bu konudan bol örnekler vereceğiz. Ünlü 1. kapak, Tex’in 1952 tarihli Onur Serisi’nin bir kapak resminden türedi.
1958’den sonra düzenlenmiş bugün de kullanılan formattaki baskılarda (160 sayfa), bir sürü öykü eklenir, bir sürü öykü de elenir. Bu öykü sanki ortadan başlıyor. Vinyet satırlarının (her sayfa üç satır) sağ alt köşelerinde sıra numaraları var. (Gazete vinyetleri gibi) Bu çok uzun süre daha devam edecek. O yüzden bu öykü biraz da ortadan başlar.
Not: Bu yazıdaki bilgiler için, dimeweb.blogspot.com kurucuları, Saverio Ceri ve Francesco Manetti‘nin ve collezionismofumetti.com‘un katkılarına teşekkürler.
TEX HASTALARINA NOTLAR
Tex ile ilgili bilgiler almak için Herkesi Facebook‘ta Tex Willer Meraklıları Haberleşme Ağı‘nı takip etmeye bekliyoruz.
https://www.facebook.com/groups/863513165920549?locale=tr_TR
ÇizgiRomantik 